Chuyển đến nội dung chính

MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ NGUYỄN VỚI TRUNG QUỐC LÀ THẾ NÀO? NHÀ NGUYỄN CÓ VĂN HÓA RA SAO?

  

Phương diện ngoại giao, nhà Nguyễn khôi phục quan hệ tông–phiên với Thanh triều Trung Quốc, với Pháp Quốc từ hảo trở thành ác, tích cực gia tăng sức ảnh hưởng tại bán đảo Đông Dương. Khi Gia Long đế mới lập quốc liền phái sứ sang Thanh cầu phong làm “Nam Việt quốc vương” (南越國王), Thanh triều Gia Khánh đế không tán thành hai chữ “Nam Việt” nên đã cải phong Nguyễn Phúc Ánh thành “Việt Nam quốc vương” (越南國王), thế là bắt đầu lấy “Việt Nam” làm quốc danh.

Đối với Pháp Quốc, vì Gia Long đế trong thời chiến tranh khai quốc từng cầu trợ với người Pháp nên nhân sĩ Pháp tịch được ưu đãi trong nhà Nguyễn mới hồi đầu và cho phép thương thuyền Pháp Quốc đến Việt Nam mậu dịch. Nhưng đối với Điều ước Phàm-nhĩ-tái (Traité de Versailles) giữa Việt và Pháp thì Gia Long bảo rằng do chính phủ Pháp Quốc chưa hề thực hành nên bãi bỏ. Thời Minh Mạng cấm chỉ truyền giáo sĩ Âu châu truyền giáo tại Việt Nam, quan hệ Việt–Pháp trở nên tồi tệ, người Pháp Quốc đã có điều bất mãn với Minh Mạng nên phê bình ông “vứt bỏ ân huệ của người Pháp và thù địch với người Âu châu.” Đối với lân quốc Cao-miên trên bán đảo Đông Dương, nhà Nguyễn kế tục chính sách nhập xâm của thời kỳ Nguyễn chúa, thời kỳ Gia Long đã ép họ trở thành nước triều cống, do Nguyễn đình sách phong Cao-miên quốc vương (高棉國王). Xiêm-la (nay là Thái Quốc) cũng có ý đồ can thiệp nội chính Cao-miên, Gia Long bèn phái quân tiến đóng Cao-miên, do thân tín của ông là Lê Văn Duyệt phụ trách suất lĩnh, lại tu kiến thành trì ở Nam Vinh (nay là Kim Biên – Phnom Pênh) để “triệp phục” người Xiêm, đạt mục đích “bảo hộ” Cao-miên của nhà Nguyễn. Đến thời Minh Mạng khu hoạch hành chính cải biến Cao-miên để cho nó đồng hóa với Việt Nam. Ngoài ra, Minh Mạng lại tranh đoạt quốc thổ Lão-qua với Xiêm-la, sau nhiều lần dụng binh nhà Nguyễn đem quốc giới khuếch trương đến sông Mê Kông, tiếp nhưỡng với Xiêm-la. Thời Thiệu Trị do Nam Chưởng khấu biên nên Nguyễn đình áp dụng phương châm “dân họp lại khai hoang đất đai, chuẩn bị vũ trang cho biên giới ngày một hoàn thiện” (dân tụ địa tịch, biên bị nhật hoàn), đặt thêm các quan thự ở biên địa, chiêu mộ binh dũng, thổ dân, thương nhân nhà Thanh khai khẩn khu ấy và phòng phạm Nam Chưởng. Nhờ những kinh lược tích cực của Nguyễn đình, lãnh thổ của họ đã có sự khuếch trương, sử xưng nhà Nguyễn “đã có cả vùng An Nam thống nhất được bản đồ, phạm vi biên giới đã được mở mang phía nam đến Xiêm-la và Chân-lạp, phía bắc đến Đại Thanh, phía đông đến Biển Đông mà phía tây qua Ai-lao.” (Yêm hữu An Nam, nhất thống dư đồ, bức biên sở kị, nam để Xiêm Lạp, bắc giáp Thanh Quốc, đông chí hải, tây du Ai-lao.)

Đối với ngoại thương và đối ngoại mậu dịch, nhà Nguyễn có những thi thố tương quan. Như theo Đại Nam thực lục ghi, Gia Long đế quy định khi thương thuyền ngoại quốc kinh thương tại Gia Định rời đi thì quan phủ phải bán cho mỗi người trên thuyền 100 cân gạo, trả giá cho mỗi người 3 xâu tiền. Thời Minh Mạng đã có ý chiêu lai ngoại thương nên đã châm chước khoan giảm các khoản thuế cho thương thuyền để tỏ ý “mềm dẻo với người nơi xa” (nhu hoài viễn nhân).

Văn hóa

Thời kỳ nhà Nguyễn thống trị, văn hóa phát triển bồng bột, đương thời sĩ đại phu tự khoe là người kế thừa văn hóa Trung Quốc, thậm chí cho rằng Việt Nam là “Hoa” chứ không phải “Di.” Văn học nhà Nguyễn được sự phát triển trường túc, các tác phẩm đại biểu có Kim Vân Kiều truyện do Nguyễn Du biên soạn, tác phẩm ấy được viết thành bằng cách vận dụng chữ Nôm và “thể lục bát” độc hữu của Việt Nam, ngôn ngữ ưu mỹ, chiếm địa vị trọng yếu trong văn học sử Việt Nam. Tiểu thuyết Hán văn nhà Nguyễn thịnh hành, xuất hiện các tác phẩm với nhiều loại hình, trứ danh thì có loại diễn nghĩa lịch sử Việt Nam khai quốc chí truyện (Nguyễn Bảng Trung soạn), Hoàng Lê nhất thống chí (Ngô Chí soạn, Ngô Du tục, Ngô Nhậm biên tập), tác phẩm loại truyền kỳ Tân Truyền kỳ lục (Phạm Quý Thích soạn), tác phẩm loại bút ký tiểu thuyết Kiến văn tập (Vũ Trinh soạn), Tang thương Ngẫu lục (Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án soạn), loại chí quái Từ Liêm huyện Lý Thiên Vương sự tích, Sĩ vương sự tích (không rõ tác giả) v.v. Văn học nữ tính có thi nhân trứ danh Hồ Xuân Hương, tác phẩm của bà có tư tưởng bảo vệ sự tôn nghiêm cho phụ nữ, phê phán đạo đức phong kiến. Tại phương diện sử học có Hoàng Việt nhất thống Dư địa chí (tu thời Gia Long), Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục (tu thời Tự Đức), Đại Nam thực lục toản tu ở mỗi đời, cũng như Lịch triều Hiến chương Loại chí được Phan Huy Chú soạn v.v. Tại phương diện kiến trúc, Nguyễn triều quốc đô Thuận Hóa kinh thành (tức Phú Xuân) mô phỏng quy hoạch của kinh thành Bắc Kinh Trung Quốc, hoàng cung Tử cấm thành cũng tham khảo Tử cấm thành Trung Quốc hưng kiến, quy mô khoảng ba phần tư của nó, tại hậu thế được Tổ chức UNESCO liệt vào di sản văn hóa thế giới.

Nguồn: qulishi.com
Nguyễn Thành Sang dịch

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

CHÍNH TRỊ LÀ GÌ?

Chính trị (tiếng Hy-lạp gọi là Πολιτικά [ politiká ], nghĩa “các sự vụ của thành thị”) là một loạt các hoạt động liên quan đến các quyết định trong một nhóm hoặc các hình thức khác của mối quan hệ quyền lực giữa các cá nhân, chẳng hạn như phân bổ tài nguyên hoặc địa vị. Các nhánh của khoa học xã hội nghiên cứu về chính trị và chính phủ được gọi là chính trị học. Nó có thể được sử dụng tích cực trong các “giải pháp chính trị” mang tính thỏa hiệp và phi bạo lực [1] hoặc được mô tả là “mưu thuật hoặc khoa học của chính phủ”, nhưng cũng thường mang một nội dung tiêu cực. [2] Có nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm này, với các cách tiếp cận khác nhau có quan điểm cơ bản khác nhau về việc nó nên được sử dụng rộng rãi hoặc hạn chế, sử dụng kinh nghiệm hoặc tiêu chuẩn, và xung đột hoặc hợp tác là quan trọng hơn đối với nó.   Các phương pháp khác nhau đã được sử dụng trong chính trị, bao gồm tuyên truyền quan điểm chính trị của họ trong nhân dân, đàm phán với các chủ thể chính trị ...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

A Horror Ghost-story in Vietnam: SEVEN YARDS OF WHITE CLOTH

  A Horror G host - stor y in Vietnam: SEVEN YARDS OF WHITE CLOTH This is a true story related to Thuan Kieu Plaza, one of the most haunted places in Saigon, Vietnam. Thuan Kieu Plaza was later renamed The Garden Mall in 2015 and reopened in 2017, its address is at No. 190 Hong Bang street, Ward 12, District 5, Ho Chi Minh City (Saigon) , Vietnam. The story took place in the autumn of 2002 among a group of Hoa-people (Chinese-Vietnamese) students mainly living in the Cho Lon area of Saigon. This group of friends in junior school went to the same school, but when they went to high school, they would learn to different schools, each person would be in different directions. Since they are all Hoa-people, most of them will be sent to the Chinese school in District 5 to study. From 1996 to that time, Vietnamese society stirred up with the series of Young and Dangerous with the main character Chan Ho-Nam, these young students also admired them, often go to Thuan Kieu Plaza to hu...
Đăng nhận xét
Đọc thêm

第二纪元的启蒙(Khai sáng Kỷ nguyên Thứ hai): I. 历史使命

多元民主集合会 《 第二纪元的启蒙 》 多元化民主政治预案 2015 年 译者：阮成泷 （ 2020 年） 由多元民主集合会编辑的《第二纪元的启蒙》本书越南文印版图书封面和下载链接。 第壹章：历史使命 我们在人口方面排名世界第 14 位，因此，在这个地面上每 一千 人有 15 位越南人。 越南人民被世界视为聪明和勤奋。得益于漫长而美丽的海岸，我们的地理环境十分优越，它靠近重要的交通轴，并且特别活跃的地区。 我们拥有一个大国和富国的潜力，为建设一个和平，繁荣和文明的世界作出了有价值的贡献。 尽管如此，我们现在是世界上最贫穷，最落后的国家之一。 我们的人均国民总产值远低于世界平均水平。 我们仍然没有高科技产业，在文化和艺术领域还落后很多。我们在所有关于人种社会和环境的国家排名表中均排名最低； 我们甚至缺乏最基本的人权。 这场痛苦而令人无法接受的冲突必须对每个越南人提出质疑。 天生的所有人，不论种族，都具有相同能力。种族发展水平和生活水平的差异是由于文化条件，地理，自然资源和社会组织法而造成的。在这些因素中，社会组织至关重要。社会组织的好坏，善拙可以完全改变一个国家的命运。因此，尽管土地狭窄，资源贫乏，许多国家仍在强劲崛起，而其他许多国家虽然受到自然的优惠，却仍在贫困中挣扎。在这种意识中，当前的屈辱势在必行，不仅迫使我们思考自己，为自己找到一条路，还使我们相信，如果我们适当地重组我们的国家，那意味着基于正确的价值观，我们一定会摆脱贫困，并会坚强崛起。 我们错过了许多历史性机会。 在以 18 世纪思想爆炸和 19 世纪工业大革命为标志的新时代到来之际，我们和许多其他亚洲国家一样，并不意识到当时该是重新审视所有价值和规矩，彻底革新思维和组织方式的时候了。 几个世纪以来，我们一直对僵化的孔孟学说模范感到满意，失去了创造力并当场脚。 而西方人，由于他们的客观性和方法论，通过不断的修正和创新，已经比世界其余地区更强大。 由于无法像其他一些幸运的国家那样及时适应，我们失去了主权和被殖民地属。 失去主权，我们总是失去了共同协商为本国寻找出路的能力，然后总是失去了解决分歧意见的对话精神。 进入二十世纪，我们已经同时解决两个难题：获得国家主权和适应新进文明。因为我们不同意一个新的国家预案，所以即使在每个越南人都希望重新获得自治的目...
2 nhận xét
Đọc thêm